7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 134
GIDA ATIKLARINDAN KOMPOST YAPMA
Doğada süregelen bazı organik maddelerin daha basit maddelere ayrılması işleminin hızlandırılması “kompost” olarak adlandırılır. Kompost, toprağın verimini artırarak kimyasal gübre kullanımını azaltır.
Meyve ve sebze artığı, yumurta kabuğu, kahve telvesi, poşet çay, kuruyemiş kabuğu, karton, kâğıt, yaprak, dal, çim parçaları vb. maddeler kompost yapılabilecek maddelerdir.
Kompost yapılamayan maddelere ise kömür ya da odun kömürü külleri, süt ve süt ürünleri, sıvı yağlar, et artıkları, balık kılçığı ve artıkları, kedi ve köpek dışkıları, plastik, cam, metal içeren maddeler, temizlik malzemeleri, tıbbi atıklar, gazete ve dergiler vb. örnek olarak verilebilir.
Kompost hazırlamak için önce atıklar, robot ile küçük parçalara ayrıştırılıp karıştırılır. Bir miktar su eklenerek organik maddelerin parçalanmasına yardımcı olunur. Mikroorganizma faaliyetinin artması için karışım, ara sıra karıştırılarak havalandırılmalı ve nemli tutulmalıdır. Nemin muhafaza edilmesi için kompostun üzerine bir plastik örtü ya da nemi koruyacak başka bir materyal örtülebilir. Kompost, 2-4 ay sonra kullanıma hazır hâle gelecektir.
Soru: Siz de problem çözme basamaklarını kullanarak ve proje değerlendirme formunu doldurarak evsel katı ve sıvı atıkların geri kazanımına ilişkin bir proje tasarlayıp projenizi sınıfta arkadaşlarınıza sununuz.
- Cevap:
Evsel katı ve sıvı atıkların geri kazanımına yönelik bir proje tasarlarken aşağıdaki adımları izleyebilirsiniz:
Problem Tanımı: Evde oluşan organik ve inorganik atıkların çevreye zarar vermeden geri dönüştürülmesi.
Bilgi Toplama: Organik atıkların (meyve, sebze artıkları, yumurta kabukları) toprağı zenginleştiren kompost gübresine dönüştürülebileceği; plastik, cam ve metal gibi inorganik atıkların ise geri dönüşüm tesislerinde tekrar kullanıma sunulabileceği öğrenilir.
Çözüm Üretme: Evde, mutfakta kolay ulaşılabilir iki ayrı çöp kutusu oluşturulur. Birine organik atıklar, diğerine ise geri dönüştürülebilir inorganik atıklar atılmaya başlanır.
Uygulama: Organik atıklar uygun bir kompost kutusuna konularak düzenli aralıklarla nemlendirilir ve karıştırılır. İnorganik atıklar ise temizlenip kurumaya bırakıldıktan sonra mahalledeki geri dönüşüm noktalarına teslim edilir.
Sonuç ve Değerlendirme: Oluşan kompostun bahçe veya saksı bitkileri için harika bir besin kaynağı olduğu gözlemlenir. Atıkların ayrıştırılması sayesinde çöp miktarının azaldığı ve doğaya verilen zararın minimuma indiği görülür.